Formulario di Chimica

Formulario completo di Chimica: stechiometria, struttura elettronica, legami, redox, termochimica, equilibri, elettrochimica. Tutte le formule in PDF.

Elementi, Sostanze e Calcoli Stechiometrici
A=Z+NA = Z + N
ZAX^{A}_{Z}\mathrm{X}
N(t)=N0eλt,t1/2=ln2λN(t) = N_0\,e^{-\lambda t},\quad t_{1/2} = \dfrac{\ln 2}{\lambda}
Mr=iniAr,iM_r = \sum_i n_i\,A_{r,i}
Formula molecolare=k×formula minima\text{Formula molecolare} = k\times\text{formula minima}
1u=1.6605×1027kg1\,\mathrm{u} = 1.6605\times10^{-27}\,\mathrm{kg}
NA=6.022×1023mol1N_A = 6.022\times10^{23}\,\mathrm{mol^{-1}}
n=mMn = \dfrac{m}{M}
N=nNAN = n\,N_A
aA+bBcC+dDaA + bB \to cC + dD
nAa  vs  nBb    minimo = limitante\dfrac{n_A}{a} \;\text{vs}\; \dfrac{n_B}{b}\;\Rightarrow\;\text{minimo = limitante}
η%=mrealemteorico×100\eta\% = \dfrac{m_{reale}}{m_{teorico}}\times100
Struttura Elettronica e Tavola Periodica
E=hν=hc/λE = h\nu = hc/\lambda
En=13.6/n2eVE_n = -13.6/n^2\,\mathrm{eV}
1λ=RH ⁣(1nf21ni2)\dfrac{1}{\lambda} = R_H\!\left(\dfrac{1}{n_f^2}-\dfrac{1}{n_i^2}\right)
ΔxΔp/2\Delta x\,\Delta p \geq \hbar/2
H^ψ=Eψ\hat{H}\psi = E\psi
=0,1,,n1;m=,,+\ell = 0,1,\ldots,n-1;\quad m_\ell = -\ell,\ldots,+\ell
1s2s2p3s3p4s3d4p1s\,2s\,2p\,3s\,3p\,4s\,3d\,4p\ldots
max 2+1 orbitali,  2(2+1)e\text{max } 2\ell+1 \text{ orbitali},\; 2(2\ell+1)\,e^-
X(g)+EiX+(g)+e\mathrm{X(g)} + E_i \to \mathrm{X^+(g)} + e^-
X(g)+eX(g)+Ae\mathrm{X(g)} + e^- \to \mathrm{X^-(g)} + A_e
Legami Chimici e Geometrie Molecolari
μ=qd\mu = q\cdot d
Δχ0:covalente;  Δχgrande:ionico\Delta\chi \to 0:\,\text{covalente};\;\Delta\chi\,\text{grande}:\,\text{ionico}
Elegame=EminimoMorseE_{legame} = -E_{minimo\,Morse}
Uret=NAMz+ze24πε0r0(11n)U_{ret} = -\dfrac{N_A M z^+ z^- e^2}{4\pi\varepsilon_0 r_0}\left(1-\dfrac{1}{n}\right)
Fz+zr2F \propto \dfrac{z^+ z^-}{r^2}
sp:180°,  sp2:120°,  sp3:109.5°sp:180°,\; sp^2:120°,\; sp^3:109.5°
n. dominigeometria VSEPR\text{n. domini} \Rightarrow \text{geometria VSEPR}
London<dipolo-dipolo<legame Hcovalente\text{London} < \text{dipolo-dipolo} < \text{legame H} \ll \text{covalente}
Stati di Ossidazione e Reazioni Redox
NO=0  (neutro),  NO=Q  (ione)\sum NO = 0\;(\text{neutro}),\;\sum NO = Q\;(\text{ione})
NO(O)=2,  NO(H)=+1\text{NO(O)} = -2,\;\text{NO(H)} = +1
RedOx+ne\text{Red} \rightleftharpoons \text{Ox} + n\,e^-
Ossidazione: NO\uparrow;  Riduzione: NO\downarrow\text{Ossidazione: NO\uparrow};\;\text{Riduzione: NO\downarrow}
Passaggi: NOsemireazioniH2O/H+esomma\text{Passaggi: NO} \to \text{semireazioni} \to \text{H}_2\text{O/H}^+ \to e^- \to \text{somma}
Ecella=EcathEanodE^{\circ}_{\text{cella}} = E^{\circ}_{\text{cath}} - E^{\circ}_{\text{anod}}
Stati di Aggregazione della Materia
Legame ionico>covalente>metallico>molecolare  (punto di fusione)\text{Legame ionico} > \text{covalente} > \text{metallico} > \text{molecolare}\;(\text{punto di fusione})
γ=FL  (N/m)\gamma = \dfrac{F}{L}\;(\text{N/m})
PV=nRTPV = nRT
Ptot=iPiP_{tot} = \sum_i P_i
Pi=xiPtotP_i = x_i\,P_{tot}
xi=nintotx_i = \dfrac{n_i}{n_{tot}}
(P+an2V2)(Vnb)=nRT\left(P + a\dfrac{n^2}{V^2}\right)(V - nb) = nRT
Fattore di comprimibilitaˋZ=PVnRT\text{Fattore di comprimibilità: } Z = \dfrac{PV}{nRT}
Cenni di Termodinamica Chimica
Esotermica: ΔH<0\text{Esotermica: } \Delta H < 0
Endotermica: ΔH>0\text{Endotermica: } \Delta H > 0
ΔU=Q+L\Delta U = Q + L
ΔH=QP\Delta H = Q_P
H=U+PVH = U + PV
ΔH=νiΔHf,i(prod)νjΔHf,j(reag)\Delta H^\circ = \sum \nu_i \Delta H_{f,i}^\circ(\text{prod}) - \sum \nu_j \Delta H_{f,j}^\circ(\text{reag})
ΔHf(elemento)=0\Delta H_f^\circ(\text{elemento}) = 0
ΔS=QrevT\Delta S = \dfrac{Q_{rev}}{T}
ΔSuniv=ΔSsis+ΔSamb>0\Delta S_{univ} = \Delta S_{sis} + \Delta S_{amb} > 0
S(T=0,cristallo perfetto)=0S^\circ (T=0,\,\text{cristallo perfetto}) = 0
G=HTSG = H - TS
ΔG=ΔHTΔS\Delta G = \Delta H - T\Delta S
ΔG=RTlnK\Delta G^\circ = -RT\ln K
Equilibri tra Fasi
dPdT=ΔSΔV\dfrac{dP}{dT} = \dfrac{\Delta S}{\Delta V}
ln ⁣(P2P1)=ΔHvapR(1T21T1)\ln\!\left(\dfrac{P_2}{P_1}\right) = -\dfrac{\Delta H_{vap}}{R}\left(\dfrac{1}{T_2} - \dfrac{1}{T_1}\right)
Ptriplo(H2O)=611Pa,  Ttriplo=273.16KP_{triplo}(\mathrm{H_2O}) = 611\,\mathrm{Pa},\;T_{triplo}=273.16\,\mathrm{K}
Pcritico(H2O)=218atm,  Tcritico=647KP_{critico}(\mathrm{H_2O}) = 218\,\mathrm{atm},\;T_{critico}=647\,\mathrm{K}
Pi=xiPiP_i = x_i\,P_i^\circ
Ptot=xAPA+xBPBP_{tot} = x_A P_A^\circ + x_B P_B^\circ
ΔT=Km\Delta T = K\,m
ΔTeb=Kebm\Delta T_{eb} = K_{eb}\,m
ΔTcr=Kcrm\Delta T_{cr} = K_{cr}\,m
Π=iMRT\Pi = i\,M\,R\,T
Equilibri Gassosi di Reazione e pH
Kc=[C]c[D]d[A]a[B]bK_c = \dfrac{[C]^c[D]^d}{[A]^a[B]^b}
Kp=Kc(RT)ΔnK_p = K_c(RT)^{\Delta n}
ΔG=RTlnK\Delta G^\circ = -RT\ln K
Kw=[H3O+][OH]=1014K_w = [\mathrm{H_3O^+}][\mathrm{OH^-}] = 10^{-14}
pH=log[H3O+]\mathrm{pH} = -\log[\mathrm{H_3O^+}]
pOH=log[OH]\mathrm{pOH} = -\log[\mathrm{OH^-}]
pH+pOH=14\mathrm{pH} + \mathrm{pOH} = 14
Ka=[H3O+][A][HA]K_a = \dfrac{[\mathrm{H_3O^+}][\mathrm{A^-}]}{[\mathrm{HA}]}
KaKb=KwK_a\cdot K_b = K_w
[H3O+]KaCa[\mathrm{H_3O^+}] \approx \sqrt{K_a\,C_a}
α=KaCa\alpha = \sqrt{\dfrac{K_a}{C_a}}
CCl3COOH>CH2ClCOOH>CH3COOH  (forza acida)\mathrm{CCl_3COOH} > \mathrm{CH_2ClCOOH} > \mathrm{CH_3COOH}\;(\text{forza acida})
pH=pKa+log ⁣([A][HA])\mathrm{pH} = \mathrm{p}K_a + \log\!\left(\dfrac{[\mathrm{A^-}]}{[\mathrm{HA}]}\right)
Zona tampone: pKa±1\text{Zona tampone: } \mathrm{p}K_a \pm 1
Elettrochimica
SemireazioniH2O/H+esomma\text{Semireazioni} \to \text{H}_2\text{O/H}^+ \to e^- \to \text{somma}
Ecella=EcatEanE_{cella}^\circ = E_{cat}^\circ - E_{an}^\circ
E=ERTnFlnQE = E^\circ - \dfrac{RT}{nF}\ln Q
E=E0.0592nlogQ  (25C)E = E^\circ - \dfrac{0.0592}{n}\log Q\;(25^\circ\mathrm{C})
H2+12O2H2O  (pila combustibile)\text{H}_2 + \frac12\text{O}_2 \to \text{H}_2\text{O}\;(\text{pila combustibile})
Pb + PbO2+2H2SO42PbSO4+2H2O  (accumulatore)\text{Pb + PbO}_2 + 2\text{H}_2\text{SO}_4 \rightleftharpoons 2\text{PbSO}_4 + 2\text{H}_2\text{O}\;(\text{accumulatore})
Anodo: FeFe2++2e\text{Anodo: Fe} \to \text{Fe}^{2+} + 2e^-
Catodo: O2+2H2O+4e4OH\text{Catodo: O}_2 + 2\text{H}_2\text{O} + 4e^- \to 4\text{OH}^-
m=ItMFzm = \dfrac{I\,t\,M}{F\,z}
F=96485Cmol1F = 96485\,\mathrm{C\,mol^{-1}}
Q=ItQ = I\,t