Formulario di Analisi 1

Formulario completo di Analisi Matematica 1: insiemi, limiti, derivate, integrali, serie, ODE. Tutte le formule in PDF.

Insiemi Numerici e Funzioni
Gli insiemi numerici — da N a R
NZQRC\mathbb{N} \subset \mathbb{Z} \subset \mathbb{Q} \subset \mathbb{R} \subset \mathbb{C}
2Q\sqrt{2} \notin \mathbb{Q}
Estremo superiore, inferiore e completezza di R
supA=min{M:xM  xA}\sup A = \min\{M : x \leq M\;\forall x\in A\}
A limitatosupA,infARA \text{ limitato} \Rightarrow \exists\,\sup A,\,\inf A \in \mathbb{R}
Funzioni reali — definizione e proprietà
f:AB,xf(x)f: A\to B,\quad x\mapsto f(x)
(fg)(x)=f(g(x))(f\circ g)(x) = f(g(x))
f invertibile    f biiettivaf \text{ invertibile} \iff f \text{ biiettiva}
Funzioni elementari
ex+y=exey,ln(xy)=lnx+lnye^{x+y}=e^x e^y,\quad \ln(xy)=\ln x+\ln y
sin2x+cos2x=1\sin^2 x+\cos^2 x=1
sin(x±y)=sinxcosy±cosxsiny\sin(x\pm y)=\sin x\cos y\pm\cos x\sin y
Numeri Complessi
Forma algebrica e operazioni
z=a2+b2|z| = \sqrt{a^2+b^2}
z=abi\overline{z}=a-bi
zz=z2z\overline{z}=|z|^2
Piano di Gauss e forma trigonometrica
z=r(cosθ+isinθ)z = r(\cos\theta + i\sin\theta)
eiθ=cosθ+isinθe^{i\theta} = \cos\theta + i\sin\theta
z=reiθz = r e^{i\theta}
Prodotto, rapporto e potenza in forma esponenziale
(reiθ)n=rneinθ(r e^{i\theta})^n = r^n e^{in\theta}
Radici n-esime dell'unità
wk=rnei(θ+2πk)/nw_k = \sqrt[n]{r}\, e^{i(\theta+2\pi k)/n}
Esponenziale complesso e applicazioni
ex+iy=ex(cosy+isiny)e^{x+iy} = e^x(\cos y + i\sin y)
Equazioni in campo complesso
P(z)=0 ha esattamente n radici in CP(z)=0\text{ ha esattamente }n\text{ radici in }\mathbb{C}
z=(b±b24ac)/(2a)z = (-b\pm\sqrt{b^2-4ac})/(2a)
Induzione e Calcolo Combinatorio
Principio di induzione
k=1nk=n(n+1)2\sum_{k=1}^n k = \frac{n(n+1)}{2}
(1+x)n1+nx(x>1)(1+x)^n \geq 1+nx\quad(x>-1)
Coefficienti binomiali e formula di Newton
(nk)=n!k!(nk)!\binom{n}{k} = \frac{n!}{k!(n-k)!}
(a+b)n=k=0n(nk)ankbk(a+b)^n = \sum_{k=0}^n \binom{n}{k} a^{n-k} b^k
Sommatorie e progressioni
Sn=n(a1+an)2S_n = \frac{n(a_1+a_n)}{2}
Sn=a11qn1q  (q1)S_n = a_1\frac{1-q^n}{1-q}\;(q\neq1)
k=0qk=11q  (q<1)\sum_{k=0}^\infty q^k = \frac{1}{1-q}\;(|q|<1)
Limiti di Successioni e Funzioni
Successioni — definizione e convergenza
limnan=L    ε>0  N:  n>NanL<ε\lim_{n\to\infty}a_n=L\iff\forall\varepsilon>0\;\exists N:\;n>N\Rightarrow|a_n-L|<\varepsilon
limn(1+1/n)n=e\lim_{n\to\infty}(1+1/n)^n=e
Limiti di funzioni — definizione e proprietà
limx0sinxx=1,limx0ex1x=1,limx0ln(1+x)x=1\lim_{x\to 0}\frac{\sin x}{x}=1,\quad\lim_{x\to 0}\frac{e^x-1}{x}=1,\quad\lim_{x\to 0}\frac{\ln(1+x)}{x}=1
Forme indeterminate e tecniche
Gerarchia: lnxxαex\text{Gerarchia: }\ln x\ll x^\alpha\ll e^x
limx0sin(αx)/(βx)=α/β\lim_{x\to0}\sin(\alpha x)/(\beta x)=\alpha/\beta
limx+xn/ex=0\lim_{x\to+\infty}x^n/e^x=0
Limiti all'infinito e asintoti
m=limx±f(x)/x,q=limx±[f(x)mx]m=\lim_{x\to\pm\infty}f(x)/x,\quad q=\lim_{x\to\pm\infty}[f(x)-mx]
Asin. vert.: limxx0f(x)=+\text{Asin. vert.: }\lim_{x\to x_0}|f(x)|=+\infty
Derivate e Teoremi del Calcolo Differenziale
Definizione di derivata
f(x0)=limh0f(x0+h)f(x0)hf'(x_0)=\lim_{h\to0}\frac{f(x_0+h)-f(x_0)}{h}
f derivabile in x0f continuaf\text{ derivabile in }x_0\Rightarrow f\text{ continua}
Regole di derivazione
(fg)=fg+fg,(f/g)=(fgfg)/g2(fg)'=f'g+fg',\quad(f/g)'=(f'g-fg')/g^2
[f(g(x))]=f(g(x))g(x)[f(g(x))]'=f'(g(x))\cdot g'(x)
(ex)=ex,(lnx)=1/x(e^x)'=e^x,\quad(\ln x)'=1/x
Teoremi di Rolle, Lagrange e Cauchy
c(a,b):  f(c)=f(b)f(a)ba\exists c\in(a,b):\;f'(c)=\frac{f(b)-f(a)}{b-a}
f0    f crescentef'\geq0\iff f\text{ crescente}
Regola di De L'Hôpital
limfg=0/0limfg\lim\frac{f}{g}\stackrel{0/0}{=}\lim\frac{f'}{g'}
Formula di Taylor e MacLaurin
f(x)=k=0nf(k)(x0)k!(xx0)k+o((xx0)n)f(x)=\sum_{k=0}^n\frac{f^{(k)}(x_0)}{k!}(x-x_0)^k+o((x-x_0)^n)
ex=xk/k!,sinx=xx3/6+o(x3)e^x=\sum x^k/k!,\quad\sin x=x-x^3/6+o(x^3)
Serie di Taylor e Sviluppi in Serie
Serie di potenze e raggio di convergenza
R=1lim supnannR = \frac{1}{\limsup_{n\to\infty} \sqrt[n]{|a_n|}}
n=0an(xx0)n\sum_{n=0}^\infty a_n(x-x_0)^n
Serie di Taylor e MacLaurin
f(x)=k=0nf(k)(x0)k!(xx0)k+o((xx0)n)f(x) = \sum_{k=0}^n \frac{f^{(k)}(x_0)}{k!}(x-x_0)^k + o((x-x_0)^n)
Rn(x)=f(n+1)(ξ)(n+1)!(xx0)n+1R_n(x) = \frac{f^{(n+1)}(\xi)}{(n+1)!}(x-x_0)^{n+1}
Sviluppi notevoli
ex=xn/n!e^x = \sum x^n/n!
sinx=(1)nx2n+1/(2n+1)!\sin x = \sum (-1)^n x^{2n+1}/(2n+1)!
cosx=(1)nx2n/(2n)!\cos x = \sum (-1)^n x^{2n}/(2n)!
ln(1+x)=(1)n1xn/n\ln(1+x) = \sum (-1)^{n-1} x^n/n
1/(1x)=xn1/(1-x) = \sum x^n
Applicazioni al calcolo di limiti
limx0sinxxx3=16\lim_{x\to0}\frac{\sin x - x}{x^3} = -\frac16
f(x)=Tn(x)+o(xn)f(x) = T_n(x) + o(x^n)
Studio Completo di una Funzione
2. Dominio e Simmetrie
Dom(f)={xR:f(x) eˋ definita}\text{Dom}(f) = \{x\in\mathbb{R} : f(x)\text{ è definita}\}
f pari    f(x)=f(x)  xDomf \text{ pari} \iff f(-x)=f(x)\;\forall x\in\text{Dom}
f dispari    f(x)=f(x)  xDomf \text{ dispari} \iff f(-x)=-f(x)\;\forall x\in\text{Dom}
4. Intersezioni con gli Assi e Segno
f(0)=intersezione con asse yf(0) = \text{intersezione con asse }y
f(x)=0zeri (intersezioni con asse x)f(x) = 0 \Rightarrow \text{zeri (intersezioni con asse }x)
Segno: studiare sgn(num)sgn(den)\text{Segno: studiare }\text{sgn}(\text{num}) \cdot \text{sgn}(\text{den})
Limiti agli Estremi del Dominio e Asintoti
A. vert. in x0    limxx0f(x)=+\text{A. vert. in }x_0\iff\lim_{x\to x_0}|f(x)|=+\infty
A. oriz. y=L    limx±f(x)=L\text{A. oriz. }y=L\iff\lim_{x\to\pm\infty}f(x)=L
m=limxf(x)x,q=limx[f(x)mx]m=\lim_{x\to\infty}\frac{f(x)}{x},\quad q=\lim_{x\to\infty}[f(x)-mx]
Derivata Prima — Crescenza, Massimi e Minimi
f(x0)=0 e f cambia +x0 max localef'(x_0)=0 \text{ e } f' \text{ cambia } +\to-\Rightarrow x_0 \text{ max locale}
f(x0)=0 e f cambia +x0 min localef'(x_0)=0 \text{ e } f' \text{ cambia } -\to+\Rightarrow x_0 \text{ min locale}
f(x0)=0,  f(x0)>0min;f(x0)<0maxf'(x_0)=0,\;f''(x_0)>0\Rightarrow\text{min};\quad f''(x_0)<0\Rightarrow\text{max}
Derivata Seconda — Concavità e Flessi
f(x)>0f convessa ()f''(x)>0\Rightarrow f\text{ convessa (}\cup\text{)}
f(x)<0f concava ()f''(x)<0\Rightarrow f\text{ concava (}\cap\text{)}
f(x0)=0 con cambio segnox0 flessof''(x_0)=0\text{ con cambio segno}\Rightarrow x_0\text{ flesso}
9. Tabella Riassuntiva e Grafico
Tabella: x,  f(x),  f(x),  f(x)\text{Tabella: } x,\; f'(x),\; f(x),\; f''(x)
Grafico: asintoti \rightarrowpunti notevoli \rightarrowcurva\text{Grafico: asintoti \rightarrow punti notevoli \rightarrow curva}
Integrali — Indefiniti e Definiti
Integrale indefinito — primitiva
xndx=xn+1/(n+1)+C,1/xdx=lnx+C\int x^n\,dx=x^{n+1}/(n+1)+C,\quad\int1/x\,dx=\ln|x|+C
exdx=ex+C,sinxdx=cosx+C\int e^x\,dx=e^x+C,\quad\int\sin x\,dx=-\cos x+C
Metodi di integrazione
udv=uvvdu\int u\,dv=uv-\int v\,du
f(g(x))g(x)dx=f(t)dt\int f(g(x))g'(x)\,dx=\int f(t)\,dt
Integrale definito e Teorema Fondamentale
abf(x)dx=F(b)F(a)\int_a^b f(x)\,dx=F(b)-F(a)
d/dxaxf(t)dt=f(x)d/dx\int_a^x f(t)\,dt=f(x)
Integrali impropri
1+xαdx=1/(α1)  (α>1)\int_1^{+\infty}x^{-\alpha}dx=1/(\alpha-1)\;(\alpha>1)
0+exdx=1\int_0^{+\infty}e^{-x}dx=1
Serie Numeriche
Definizione e convergenza
n=0qn=1/(1q)  (q<1)\sum_{n=0}^\infty q^n=1/(1-q)\;(|q|<1)
1/nα:conv. se α>1, div. se α1\sum 1/n^\alpha:\text{conv. se }\alpha>1,\text{ div. se }\alpha\leq1
Criteri di convergenza
L=liman+1/an:  L<1conv.,  L>1div.L=\lim|a_{n+1}/a_n|:\;L<1\Rightarrow\text{conv.},\;L>1\Rightarrow\text{div.}
(1)nbn conv. se bn0\sum(-1)^n b_n\text{ conv. se }b_n\searrow0
Equazioni Differenziali Ordinarie (ODE)
ODE del I ordine a variabili separabili
y=kyy=y0ek(xx0)y'=ky\Rightarrow y=y_0e^{k(x-x_0)}
ODE lineari del II ordine a coefficienti costanti
aλ2+bλ+c=0a\lambda^2+b\lambda+c=0
Δ<0:  y=eαx(C1cosβx+C2sinβx)\Delta<0:\;y=e^{\alpha x}(C_1\cos\beta x+C_2\sin\beta x)
ODE Lineari del Primo Ordine
Forma generale e fattore integrante
μ(x)=ea(x)dx\mu(x) = e^{\int a(x)\,dx}
y=1μμbdx+Cμy = \frac{1}{\mu}\int\mu b\,dx + \frac{C}{\mu}
Problema di Cauchy
y(x0)=y0C=μ(x0)y0μbdxx0y(x_0)=y_0 \Rightarrow C = \mu(x_0)y_0 - \int\mu b\,dx|_{x_0}
Applicazioni
Ldidt+Ri=V(t)L\frac{di}{dt} + Ri = V(t)